plazmoliza - odstawanie protoplastu od ściany komórkowej na skutek utraty wody, deplazmoliza - pobierania wody przez komórkę przeniesioną z roztworu hipertonicznego do roztworu hipotonicznego, teoria endosymbiozy - mitochondria i chlorofil były kiedyś osobnymi organizmami, które zostały wchłonięte przez komórkę, o czym świadczy posiadanie przez nie DNA oraz podwójne błony komórkowe, roztwór hipotoniczny - roztwór o niższym ciśnieniu osmotycznym niż roztwór odniesienia, roztwór hipertoniczny - roztwór o wyższym ciśnieniu osmotycznym niż roztwór odniesienia, roztwór izotoniczny - roztwór o takim samym ciśnieniu osmotycznym co ciśnienie odniesienia, mutualizm - zależność międzygatunkowa przynosząca korzyści obu stronom oraz konieczna do przeżycia, protokooperacja - zależność międzygatunkowa przynosząca korzyści, jednak przygodna (nie jest konieczna do przeżycia), komensalizm - zależność międzygatunkowa przynosząca jednej stronie korzyści pokarmowe, a drugiej nie przynosząca szkody, symbioza - współżycie dwóch gatunków bez strat dla żadnego z nich, amensalizm - rodzaj antagonistycznej zależności międzygatunkowej, w której jeden z gatunków jest niszczony lub jego liczebność jest ograniczana przez związki chemiczne wydzielane przez drugi gatunek , zamknięty układ krwionośny - układ, w którym krew krąży w naczyniach, zależność troficzna - zależność pokarmowa, nisza ekologiczna - miejsce i funkcja organizmu w ekosystemie, heterotrofia - cudzożywność, bioindykator - organizm wskaźnikowy; organizm, który swoim występowaniem lub nieobecnością określa stan środowiska, mikoryza - współżycie korzeni roślin naczyniowych z grzybami , cykl Krebsa - cykliczny szereg reakcji biochemicznych. Stanowi końcowy etap metabolizmu aerobów, czyli organizmów oddychających tlenem, cykl Calvina - cykl biochemiczny który zachodzi w stromie chloroplastów oraz cytoplazmie niektórych bakterii, jest to drugi etap fotosyntezy określany jako faza bezpośrednio niezależna od światła lub faza ciemna fotosyntezy. W cyklu Calvina zostają zużyte produkty reakcji świetlnych fotosyntezy, ATP i NADPH, określane jako siła asymilacyjna, jednocześnie z dwutlenku węgla zostają wytworzone cukry proste w postaci heksoz, pierwszorzędowa struktura białka - jest wyznaczona poprzez kolejność aminokwasów w białku, które łączą się ze sobą za pomocą wiązań peptydowych; reszty aminokwasowe połączone wiązaniem peptydowym, drugorzędowa struktura białka - na skutek tworzenia się wiązań wodorowych pomiędzy aminokwasami oddalonymi od siebie w szeregu aminokwasowym. Dochodzi wtedy do miejscowego fałdowania i zawijania się sznura aminokwasów, trzeciorzędowa struktura białka - występuje, gdy kilka struktur drugorzędowych (alfa helisa i beta kartka) zacznie oddziaływać ze sobą nawzajem. Ich ułożenie w przestrzeni jest determinowane poprzez oddziaływania hydrofobowe, mostki disiarczkowe, wiązania jonowe lub siły van der Waalsa, czwartorzędowa struktura białka - wzajemny układ podjednostek białka w przestrzeni, czyli w momencie, gdy kilka struktur trzeciorzędowych połączy się razem, mamy do czynienia ze strukturą czwartorzędową. Podjednostki są osobnymi łańcuchami aminokwasowymi, posiadającymi już trzeciorzędową strukturę. Również ta struktura jest stabilizowana poprzez oddziaływania hydrofobowe, wiązania jonowe, siły van der Waalsa czy mostki disiarczkowe. Nie wszystkie jednak białka tworzą ten rodzaj struktury. Przykładem białka czwartorzędowego jest hemoglobina, która składa się aż z czterech podjednostek. Jej funkcją jest wiązanie tlenu i jego transport na duże odległości w organizmie, monosacharydy - węglowodany nieulegające hydrolizie na mniejsze podjednostki pod wpływem rozcieńczonych kwasów[1]. Cząsteczka zawiera umownie co najmniej 3 atomy węgla, disacharydy - są węglowodanami utworzonymi, gdy dwa monosacharydy ulegają reakcji kondensacji, która pociąga z sobą eliminację z grup funkcyjnych małej cząsteczki, najczęściej wody, polisacharydy - grupa węglowodanów i zarazem biopolimerów, które są złożone z merów będących cukrami prostymi połączonych wiązaniami glikozydowymi. Stanowią one ważną grupę polimerów naturalnych wykorzystywanych w organizmach żywych jako materiał budulcowy i zapasowy., pierwiastki biogenne - węgiel, wodór, tlen, fosfor, azot, siarka, heterozygota - organizm posiadający zróżnicowane allele tego samego genu, homozygota - organizm posiadający takie same allele danego genu, koagulacja białka - proces polegający na łączeniu się cząstek fazy rozproszonej koloidu w większe agregaty tworzące fazę ciągłą o nieregularnej strukturze, denaturacja białka - zmiany w II, III- i IV-rzędowej strukturze białka natywnego (w przeciwieństwie do wysalania, podczas którego białka wytrącają się bez utraty struktury), które prowadzą do utraty aktywności biologicznej lub innej indywidualnej cechy charakterystycznej przy zachowaniu sekwencji aminokwasów, fotosystem - kompleks barwnikowo-lipidowo-białkowy absorbujący światło, PCR - Reakcja łańcuchowa polimerazymetoda powielania łańcuchów DNA polegająca na łańcuchowej reakcji polimerazy DNA w wyniku wielokrotnego podgrzewania i oziębiania próbki, w warunkach laboratoryjnych, , dekarboksylacja - reakcja chemiczna, w której dochodzi do usunięcia grupy karboksylowej z kwasów karboksylowych lub ich soli i estrów, deaminacja - reakcja chemiczna polegająca na eliminacji z cząsteczki związku chemicznego grupy aminowej (-NH2), najczęściej z wydzieleniem amoniaku, reakcja pomostowa - zachodzi czteroetapowo w macierzy mitochondrialnej i polega na oksydacyjnej dekarboksylacji pirogronianu, glikoliza - ciąg reakcji biochemicznych, podczas których jedna cząsteczka glukozy zostaje przekształcona w dwie cząsteczki pirogronianu, glikogenoliza - proces rozkładu glikogenu do glukozy (w wątrobie i nerkach) lub glukozo-6-fosforanu (w mięśniach szkieletowych). Jest ważnym procesem, który może szybko dostarczyć organizmowi glukozę lub jej fosforan w odpowiedzi na nagłe zapotrzebowanie na energię, translacja - proces biosyntezy białek na matrycy mRNA. W jego wyniku dochodzi do ostatecznego przetłumaczenia informacji genetycznej zawartej pierwotnie w sekwencji nukleotydów w DNA na sekwencję aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym zgodnie z kodem genetycznym, transkrypcja - proces syntezy RNA na matrycy DNA przez różne polimerazy RNA, czyli przepisywanie informacji zawartej w DNA na RNA, I prawo Mendla - (prawo czystości gamet) – każda gameta wytwarzana przez organizm posiada tylko jeden allel z danej pary alleli genu. Wynika z tego, że każda komórka płciowa musi zawierać po jednym allelu z każdej pary, II prawo Mendla - (prawo niezależnej segregacji cech) – geny należące do jednej pary alleli są dziedziczone niezależnie od genów należących do drugiej pary alleli, w związku z czym w drugim pokoleniu potomnym (F2) obserwuje się rozszczepienie fenotypów w stosunku 9:3:3:1, biotop - nieożywiona część ekosystemu, biocenoza - ożywiona część ekosystemu, ekosystem - dynamiczny układ ekologiczny, na który składa się zespół organizmów (biocenoza) połączonych relacjami troficznymi (tworzących sieć troficzną) wraz ze środowiskiem przezeń zajmowanym, czyli biotopem, w którym zachodzi przepływ energii i obieg materii, amylaza ślinowa - enzym trawiący cukry w jamie ustnej , insulina - anaboliczny hormon peptydowy o działaniu ogólnoustrojowym odgrywający zasadniczą rolę w metabolizmie węglowodanów, a także białek i tłuszczów wydzielany przez część wewnątrzwydzielniczą trzustki, a dokładniej przez komórki beta wysp Langerhansa, adrenalina - organiczny związek chemiczny, hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego, kortyzol - organiczny związek chemiczny, naturalny hormon steroidowy wytwarzany przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy, główny przedstawiciel glikokortykosteroidów, parathormon - hormon składający się z 84 aminokwasów, który odpowiada za regulację hormonalną gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie, relaksyna - polipeptydowy hormon produkowany przez ciałko żółte i doczesną (u kobiet) oraz prostatę (u mężczyzn)[1]. Wpływa hamująco na skurcze mięśni macicy i rozluźniająco na spojenie łonowe w czasie porodu. Zarówno u mężczyzn jak i u kobiet odpowiada natomiast za wzmaganie uczucia pragnienia, testosteron - podstawowy męski steroidowy hormon płciowy. Jest produkowany przez komórki śródmiąższowe Leydiga w jądrach pod wpływem hormonu luteinizującego, a także w niewielkich ilościach przez korę nadnerczy, jajniki i łożysko, estrogeny - grupa hormonów steroidowych odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie narządów płciowych oraz rozwój drugorzędowych cech płciowych u kobiet (sromu, łechtaczki, pochwy, macicy i jajowodów). Należą do nich występujące w surowicy krwi i moczu: estron, estradiol i estriol, progesteron - żeński hormon płciowy, o budowie steroidowej, wytwarzany głównie przez komórki ciałka żółtego w fazie lutealnej i wczesnej ciąży, a podczas późniejszej ciąży przez łożysko. Jest jednym z najważniejszych hormonów wydzielanych przez jajniki, glikogen - polisacharyd (wielocukier), którego cząsteczki zbudowane są z połączonych ok. 100 000 reszt D-glukozy. W organizmach zwierzęcych jest gromadzony w wątrobie, w około 7 razy mniejszym stężeniu występuje też w tkance mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych), żółć - płynna wydzielina wątroby kręgowców uczestnicząca w trawieniu i wchłanianiu tłuszczów, pepsyna - czynna postać pepsynogenu, enzymu wydzielanego przez komórki gruczołowe (komórki główne) żołądka. W procesie trawienia pepsyna rozkłada białka do łańcuchów polipeptydowych. Pepsyna jest składnikiem soku żołądkowego, prolaktyna - hormon peptydowy zbudowany ze 199 aminokwasów (u człowieka). Ma zbliżone efekty metaboliczne, budowę chemiczną i centrum aktywne do somatotropiny. Prolaktyna wiąże cynk, co prawdopodobnie zwiększa trwałość cząsteczki, elongacja - wydłużanie się łańcucha aminokwasów, inicjacja - początkowy etap translarybosom lokuje się wokół odczytywanego mRNA i pierwsze tRNA (niosące aminokwas metioninę, która pasuje do kodonu start, AUG). Ta konfiguracja, nazywana kompleksem inicjacyjnym, jest niezbędna do rozpoczęcia translacjicji i transkrypcji; , kodon - sekwencja trzech nukleotydów (triplet) występująca w mRNA, stanowiąca jednostkę kodującą określony aminokwas podczas syntezy białka. Istnieją 64 kodony, z czego 61 to kodony określające 20 podstawowych aminokwasów białkowych, zaś 3 pozostałe odpowiadają za zakończenie translacji, budowa DNA - zasada azotowa, reszta kwasu fosforanowego (V), deoksyrybonukleoza, łańcuch troficzny - łańcuch pokarmowy; rozpoczyna się od organizmu zjadanego, najczęściej rośliny, mitoza - proces podziału pośredniego jądra komórkowego, któremu towarzyszy precyzyjne rozdzielenie chromosomów do dwóch komórek potomnych. W jego wyniku powstają komórki, które dysponują materiałem genetycznie identycznym z komórką wyjściową, mejoza - proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają 4 jądra o połowie chromosomów (po jednym z każdej pary) komórki wyjściowej, łańcuch oddechowy - zespół związków chemicznych uszeregowanych według wzrastających potencjałów oksydoredukcyjnych (jeden z etapów oddychania komórkowego), mikroelementy - chrom, mangan, cynk, miedź, molibden, żelazo, kobalt, jod, fluor, selen  , makroelementy - pierwiastki biogenne + potas, wapń, sód, magnez i chlor , witaminy rozpuszczalne w tłuszczach - A, D, E, K, witaminy rozpuszczalne w wodzie - witamina C, tiamina, ryboflawina, witamina B3, witamina B6, foliany, witamina B12, biotyna, kwas pantotenowy oraz cholina, krwiobieg mały - zwany płucnym, rozpoczyna się w prawej komorze, skąd krew przechodzi do płuc, pobiera tam tlen i oddaje ditlenek węgla, a na koniec wpada do lewego przedsionka, krwiobieg duży - zwany ustrojowym, rozpoczyna się w lewej komorze serca, a kończy w jego prawym przedsionku. Z lewej komory wychodzi tętnica główna, zwana aortą, przewód pokarmowy - jama ustna, gardło, przełyk, żołądek, jelito cienkie oraz jelito grube, układ pokarmowy - jama ustna (z należącymi do niej zębami i językiem), gardło, przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube, odbytnicę i kanał odbytu, a także gruczoły przewodu pokarmowego: ślinianki, wątroba i trzustka, podział kręgowców - ryby, gady, ptaki, płazy, ssaki , typy aparatów gębowych owadów - liżący (mucha), kłująco-ssący (komary), gryząco-liżący (błonkówki), ssący (motyle) , typy odnóży owadów - bieżne, czepne, pływne, grzebne, kroczne, skoczne, chwytne, gatunek synantropijny - gatunek współżyjący z człowiekiem i od niego uzależniony , allel dominujący - allel, którego występowanie wystarczy, aby ujawniła się dana cecha, allel recesywny - allel, którego działanie ujawnia się fenotypowo jedynie w przypadku homozygoty recesywnej, haploidalność - występowanie w jądrze komórkowym tylko jednego z dwóch zespołów chromosomów homologicznych, obecnych w komórkach diploidalnych, diploidalność - zjawisko polegające na obecności w jądrze komórkowym 2 zestawów chromosomów, poliploidalność - posiadanie przez dany organizm więcej niż dwóch kompletnych zestawów chromosomów. Organizm taki nazywa się poliploidalnym, poliploidem lub polieuploidem. Takie zwiększenie ilości zestawów chromosomów dzieje się w trakcie tworzenia gamet, gdy po podziale chromosomów nie nastąpi podział komórki, crossing-over - wymiana fragmentów chromatyd pomiędzy dwoma chromosomami homologicznymi podczas profazy pierwszego podziału mejotycznego, budowa wirusa - w większości osiągają niewielkie rozmiary – mają wielkość od kilkudziesięciu do kilkuset nanometrów i możemy je obserwować jedynie w mikroskopie elektronowym. Wirion to pojedyncza cząstka wirusa występująca w środowisku pozakomórkowym, która jest zdolna do atakowania komórek. Każdy wirion składa się z materiału genetycznego w postaci DNA lub RNA (nigdy oba te kwasy nukleinowe nie występują jednocześnie) oraz białkowej otoczki zewnętrznej. Otoczka ta zwana jest kapsydem i zbudowana z niewielkich białkowych podjednostek strukturalnych – kapsomerów. Niektóre wirusy mają dodatkowo osłonkę zewnętrzną, zwykle zbudowaną z lipidów, na których znajdują się glikoproteiny, mikrobiom - ogół mikroorganizmów występujących w danym siedlisku, układ oddechowy - jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, płuca i oskrzela, partenogeneza - dzieworództwo, odmiana rozmnażania traktowana najczęściej jako płciowa (z powodu udziału gamety) pomimo braku zapłodnienia[1], polegająca na rozwoju osobników potomnych z komórki jajowej bez udziału plemnika, plazmid - cząsteczka pozachromosomowego DNA występująca w cytoplazmie komórki, zdolna do autonomicznej replikacji, występuje przede wszystkim u prokariontów, ale znane są również plazmidy u eukariontów  , nukleoid - obszar cytoplazmy komórek prokariotycznych, w którym znajduje się kolista nić kwasu deoksyrybonukleinowego w postaci genoforu. Jej odpowiednikiem u eukariontów jest jądro komórkowe, które dodatkowo otoczone jest błoną jądrową, dobór naturalny - jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania, budowa pajęczaka - ciało pajęczaków zbudowane jest z głowotułowia oraz odwłoka, który może być segmentowany i zrośnięty z głowotułowiem na całej szerokości (skorpiony) lub niesegmentowany i połączony z głowotułowiem wąską szypułą (pająki). Czasami odwłok może tworzyć z głowotułowiem jedną całość (roztocza), systemy korzeniowe - palowy i wiązkowy, rośliny okrytonasienne - grupa roślin naczyniowych pochodzących od wspólnego przodka żyjącego prawdopodobnie w okresie karbonu i stanowiących siostrzaną linię rozwojową w stosunku do nagonasiennych. Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni, rośliny nagonasienne - charakterystyczną cechą nagozalążkowych jest brak osłaniających zalążek owocolistków, a w konsekwencji też brak owoców. Nagie zalążki umieszczone są na zmodyfikowanych liściach (trzoneczkach lub łuskach) skupionych zwykle na osi tworzącej twór zwany strobilem, zwany tu też szyszką, biom - rozległy obszar o określonym klimacie, charakterystycznej szacie roślinnej i szczególnym świecie zwierzęcym, siedlisko - obszar zajmowany przez organizmy danego gatunku, spełniający jego wymagania środowiskowe, typy naczyń krwionośnych - tętnice, żyły, naczynia włosowate, układ limfatyczny - naczynia limfatyczne, a także narządy limfatyczne: śledziona, grasica, migdałki, węzły chłonne i grudki chłonne, otwarty układ krwionośny - układ krążenia, w którym krew, zwykle zmieszana z limfą w hemolimfę, wylewa się do jam ciała, obmywając je i dostarczając składniki pokarmowe i tlen,

Biologia

by
Print
Embed

Leaderboard

Flash cards is an open-ended template. It does not generate scores for a leaderboard.

Visual style

Options

Switch template

Continue editing: ?